Ύφος και σχήματα λόγου Το ύφος, όπως ... Ημερομηνία:
25/1/2021, 10:35 - Εμφανίσεις: 84
Γ.
Ύφος και σχήματα λόγου Το ύφος, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, προϋποθέτει την επιλογή και τον συνδυασμό γλωσσικών στοιχείων από μέρους του ομιλητή ή συντάκτη ενός κειμένου.
Ένας τομέας της γλώσσας που συμβάλλει στη δημιουργία ιδιαίτερου ύφους, κυρίως στον λογοτεχνικό λόγο, είναι τα επονομαζόμενα σχήματα λόγου, τα οποία αποτελούν γλωσσικές ιδιορρυθμίες που προκύπτουν συνήθως από τη χρήση συντακτικών σχημάτων και σημασιών διαφορετικών από τα συνηθισμένα.
Τα πιο συχνά σχήματα λόγου είναι τα εξής: α) Η αναδίπλωση, όταν μια λέξη ή φράση επαναλαμβάνεται αμέσως: «Οι φίλοι μας θα έρθουν σήμερα, σήμερα θα φύγουν».
β) Η ειρωνεία, όταν χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις που δηλώνουν στην ουσία αντίθετη σημασία από αυτή που δίνεται με τη λέξη: «Θύμωσε πολύ μαζί του και του τα δήλωσε κομψά» (δηλαδή, με άκομψα, υβριστικά λόγια).
γ) Η έλλειψη, όταν παραλείπονται λέξεις ή φράσεις που μπορούν να εννοηθούν εύκολα από τα συμφραζόμενα: «Ποιος θέλει να μιλήσει; Η Ιφιγένεια» (εννοείται θέλει να μιλήσει).
δ) Η λιτότητα, όταν στη θέση μιας λέξης χρησιμοποιείται η αντίθετή της με άρνηση: «Το φαγητό που μαγείρεψε η Ελένη δεν ήταν άνοστο».
ε) Η μεταφορά, όταν χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις με σημασία διαφορετική από την κυριολεκτική τους, αλλά με κάποια μικρή ή μεγάλη ομοιότητα με αυτή: «Η Ρία έγινε καπνός».
στ) Η μετωνυμία, όταν χρησιμοποιείται το όνομα του δημιουργού αντί για το δημιούργημα, αυτό που περιέχει κάτι αντί για το περιεχόμενο, το αφηρημένο αντί για το συγκεκριμένο: «Τον τελευταίο καιρό ο Νικόλας ακούει Μπετόβεν».
ζ) Η παρομοίωση, όταν συσχετίζεται ένα πρόσωπο ή πράγμα ή μια έννοια με κάτι πολύ γνωστό, με σκοπό να τονιστεί μια ιδιότητα που υπάρχει και στα δύο: «Το σπίτι του Παπαδόπουλου είναι σαν πύργος».
η) Ο πλεονασμός, όταν χρησιμοποιούνται περισσότερες λέξεις από όσες χρειάζονται για να αποδοθεί ένα νόημα: «Η Σμαρώ πάλι ξαναήρθε».
θ) Η προσωποποίηση, όταν χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις με τις οποίες αποδίδονται ανθρώπινες ιδιότητες σε μη ανθρώπινα όντα: «Κάθε πρωί ο ήλιος χ...